Kładziesz się o rozsądnej porze, unikasz kofeiny wieczorem, a rano i tak czujesz się, jakby przejechał po Tobie walec? Problem może nie tkwić w długości snu, ale w Twoim konkretnym profilu neurologicznym. Najnowsze badania opublikowane w PLOS Biology wykazują, że istnieje pięć odrębnych typów snu, a każdy z nich w inny sposób modeluje naszą psychikę i sprawność mózgu.
W swojej pracy często widzę osoby, które obsesyjnie liczą minuty spędzone w łóżku, ignorując to, co dzieje się z ich połączeniami nerwowymi. Zespół Valerii Kebets z Uniwersytetu Concordia przeanalizował dane od 770 osób, łącząc wyniki testów poznawczych ze skanami mózgu. Efekt? Mapa pięciu dróg, którymi podąża nasz organizm w nocy. Sprawdź, na której z nich jesteś.
Pięć profili: Który z nich opisuje Twoją noc?
Naukowcy odkryli, że to, jak śpimy, przekłada się na konkretne zmiany w naszej strukturze połączeń mózgowych. Oto co może się dziać w Twojej głowie:
- Typ 1: Chronicznie niezadowolony. To osoby, które długo zasypiają i często się wybudzają. Ich skany mózgu wykazują słabą komunikację między sieciami odpowiedzialnymi za uwagę a tymi od autorefleksji. Efekt? Zamiast skupić się na zadaniu, Twoje myśli uciekają w stronę lęku i stresu.
- Typ 2: Odporny psychicznie. Możesz mieć gorszy nastrój lub problemy z koncentracją, ale Twój sen pozostaje nienaruszony. To rzadki dar „odporności sennej”, gdzie problemy emocjonalne nie psują jakości nocnej regeneracji.
- Typ 3: Pułapka suplementów. Jeśli regularnie sięgasz po herbatki na sen lub leki, możesz mieć gorszą pamięć i trudności z odczytywaniem emocji u innych. To wynik zmian w obszarach mózgu odpowiedzialnych za wzrok i emocje.
- Typ 4: Dłużnik czasowy. Śpisz mniej niż 7 godzin? Twoje reakcje są wolniejsze, a skany mózgu wykazują nadmierną aktywność sieci neuronowych. To klasyczny „dług senny”, który objawia się też większą drażliwością.
- Typ 5: Przerwany proces. Wielokrotne budzenie się w nocy uderza prosto w pamięć roboczą i umiejętności językowe. To profil często powiązany z wysokim poziomem lęku.
Pułapka „wspomagaczy” – coś, o czym się milczy
Zauważyłem, że w Polsce panuje moda na melatoninę i ziołowe tabletki kojące. Zaskakującym wnioskiem z badań jest fakt, że osoby z trzeciego profilu (używające wspomagaczy) miały osłabioną zdolność do rozpoznawania stanów emocjonalnych innych ludzi. Wyobraź sobie, że Twój mózg działa jak filtr do kawy – suplementy mogą pomagać przesiać stres, ale przy okazji blokują drobiny empatii i jasnego widzenia sytuacji.
Ważna wskazówka: Jeśli należysz do typu 4 i śpisz za krótko, Twój mózg próbuje kompensować braki poprzez zwiększoną łączność między sieciami. To trochę jak silnik pracujący na zbyt wysokich obrotach – na krótką metę działa, ale szybko prowadzi do agresji i wypalenia.
Jak sprawdzić swój profil?
Zamiast kupować kolejny gadżet do monitorowania snu, spróbuj przez tydzień notować nie tylko godzinę pobudki, ale też swój poziom irytacji w ciągu dnia. Jeśli zauważysz korelację między częstym budzeniem się a problemami z doborem słów – prawdopodobnie wpisujesz się w profil piąty.
Nauka pokazuje, że sen nie jest „równy dla wszystkich”. Jesteśmy mozaiką różnych potrzeb i reakcji neurologicznych. A Ty? Czy czujesz, że Twój sen faktycznie Cię regeneruje, czy może jesteś w grupie osób, które mimo zamkniętych oczu, wciąż walczą z „szumem” w głowie?
