Spacerując jesienią po polskich lasach, możesz natknąć się na poobdzierane pnie drzew lub wygrzebaną ziemię. Dla nas to zwykłe ślady bytowania zwierzyny, ale dla jeleni te miejsca dosłownie płoną w ciemności niewidzialnym dla człowieka światłem. Najnowsze odkrycia naukowców z University of Georgia wywracają do góry nogami naszą wiedzę o tym, jak te zwierzęta komunikują się ze sobą o zmierzchu.
Niewidzialna tablica ogłoszeń w samym sercu kniei
Jelenie nie tylko czują zapach swoich rywali czy partnerek, one widzą ich "wiadomości" jako jaskrawe sygnały świetlne. My, ludzie, jesteśmy ślepi na ultrafiolet (UV), ale oczy jeleni są ewolucyjnie przystosowane do wychwytywania tych krótkich fal, które dominują w lesie podczas świtu i zmierzchu.
W praktyce oznacza to, że las po zachodzie słońca zamienia się w mapę pełną neonowych znaków. To trochę tak, jakby jelenie używały markerów fluorescencyjnych do oznaczania swojego terytorium.
Co tak naprawdę świeci pod kora?
Naukowcy zbadali ponad 100 "spałów" (miejsc, gdzie byki ścierają poroże o drzewa) i odkryli, że zjawisko fotoluminescencji jest tam znacznie silniejsze niż w otoczeniu. Istnieje kilka powodów tego niezwykłego blasku:
- Urazy roślin: Kiedy jeleń niszczy korę, odsłania ligninę i terpeny, które pod wpływem UV zaczynają emitować światło.
- Wydzieliny gruczołów: Na czole byka znajdują się gruczoły, których substancje (fenole i terpeny) pozostają na drzewie i "świecą".
- Mocz i biomolekuły: Zawarte w nich porfiryny i aminokwasy reagują na światło ultrafioletowe, tworząc wyraźne punkty na leśnej ściółce.
Dlaczego to ma znaczenie dla Ciebie?
W moich obserwacjach przyrody często zauważam, że przeceniamy ludzki wzrok. To odkrycie udowadnia, że kiedy my widzimy tylko szary, bury las, zwierzęta biorą udział w skomplikowanym widowisku świetlnym. To wyjaśnia, dlaczego jelenie są tak aktywne właśnie wtedy, gdy my ledwo co widzimy – one wtedy widzą najlepiej.
Czy to rewolucja w badaniu lasów?
Warto zwrócić uwagę, że blask tych śladów nasila się dokładnie wtedy, gdy u jeleni rośnie poziom hormonów. To nie przypadek. Te "świetlne tablice" pełnią funkcję konkretnych komunikatów:
- Dla rywali: "To mój teren, lepiej stąd uciekaj".
- Dla łani: "Jestem silny, zdrowy i zostawiłem tu swój podpis".
A Ty, czy kiedykolwiek miałeś wrażenie, że oczy zwierząt w lesie widzą coś, co dla nas pozostaje na zawsze ukryte w cieniu?
