Wyobraź sobie stworzenie, które żyło na dnie oceanu na długo przed tym, jak pierwsze ryby zaczęły pływać w naszych wodach. Badacze przeanalizowali setki skamielin Spriggina floundersi – dziwnych, przypominających wstążki organizmów z okresu ediakaru – i odkryli coś, czego nikt się nie spodziewał.
Te stworzenia miały wyraźną preferencję do skręcania w prawo. To z pozoru błahe odkrycie zmienia wszystko, co wiemy o początkach ewolucji układu nerwowego.
Ewolucyjna zagadka sprzed 555 milionów lat
Kiedy patrzę na współczesne organizmy, często nie zastanawiamy się, dlaczego używamy głównie prawej ręki albo dlaczego nasze ciało wykazuje pewną asymetrię. Okazuje się, że te „fundamenty” naszego zachowania zostały zaprogramowane w organizmach żyjących w płytkich oceanach pół miliarda lat temu.
Dlaczego to jest ważne? Ponieważ naukowcy długo sądzili, że takie zaawansowane zachowania pojawiły się znacznie później – dopiero podczas tzw. eksplozji kambryjskiej. Teraz wiemy, że fundamenty pod to, jak dzisiaj poruszają się zwierzęta, zostały położone znacznie wcześniej.
Co zdradziły skamieliny?
Zespół naukowców pod kierownictwem Scotta Evansa z Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku przebadał 100 okazów z Australii Południowej. Oto co ustalili:
- Większość zwierząt po utrwaleniu w piasku wykazywała skrzywienie w jedną stronę.
- Statystycznie istotna przewaga skrętów „w prawo” wskazuje na wczesną formę lateralizacji, czyli preferencji jednej strony ciała.
- Mimo możliwości poruszania się w obu kierunkach, Spriggina „preferowała” prawą stronę podczas swoich wędrówek po dnie oceanu.
Czy natura ma swoje ulubione kierunki?
Pewnie teraz zadajesz sobie pytanie: po co w ogóle skręcać? Jeśli próbowałeś kiedyś chodzić z zawiązanymi oczami w lesie, wiesz, że człowiek naturalnie obiera krzywą ścieżkę. Organizmy, które jako pierwsze opracowały „strategię skręcania”, miały przewagę w poszukiwaniu pokarmu na dnie oceanu.
To nie był przypadek, a dowód na wyrafinowanie układu nerwowego, który potrafił przetwarzać informacje i decydować o kierunku ruchu, aby nie poruszać się w kółko przez całe życie.
Jak przetestować to w domu?
Choć nie mamy dostępu do kambryjskich skamielin, możesz sprawdzić własną asymetrię w prosty sposób. Następnym razem, gdy będziesz w parku lub na otwartej przestrzeni, spróbuj przejść 50 kroków w linii prostej z zamkniętymi oczami. Zazwyczaj okaże się, że nieświadomie zbaczasz w stronę swojej dominującej ręki.
To fascynujące, że nawet po 500 milionach lat wciąż działamy według podobnych, biologicznych instynktów, które wykształciły się na dnie prehistorycznych mórz. A Ty, czy zawsze skręcasz w tę samą stronę, czy masz poczucie, że w Twoim życiu dominuje „lewa strona”?
