Wysyłając łaziki na Czerwoną Planetę, nie zabieramy tylko zaawansowanej elektroniki i narzędzi badawczych. Często nieświadomie pakujemy do ładowni mikroskopijnych pasażerów, którzy od lat szkolili się w przetrwaniu w najczystszych laboratoriach NASA.
Naukowcy odkryli właśnie gatunek grzyba, który jest zdumiewająco odporny na warunki, w jakich ginie niemal wszystko. Problem polega na tym, że planujemy loty załogowe, a ten organizm może stanowić wyzwanie nie tylko dla samej planety, ale i dla zdrowia naszych astronautów.
Nieproszony gość w sterylnym pomieszczeniu
Kiedy myślimy o „laboratorium kosmicznym”, wyobrażamy sobie sterylną biel i brak jakiegokolwiek życia. Rzeczywistość jest inna: nawet w najbardziej rygorystycznie czyszczonych pomieszczeniach, gdzie montowane są elementy sond marsjańskich, przetrwały 27 szczepów grzybów.
Badacze z NASA postanowili sprawdzić, co by się stało, gdyby te mikroorganizmy wydostały się poza ziemską atmosferę. Zastosowali testy, którym nie powstydziłby się żaden film science-fiction:
- Ekstremalne promieniowanie UV, znacznie silniejsze niż to na Ziemi.
- Niskie ciśnienie imitujące atmosferę Marsa.
- Temperatury spadające do -60 stopni Celsjusza.
- Symulowaną dawkę promieniowania kosmicznego.
Aspergillus calidoustus: mistrz przetrwania
Z 27 gatunków, które poddano ciężkiej próbie, jeden okazał się prawdziwym twardzielem. Aspergillus calidoustus nie tylko przetrwał, ale zniósł warunki, które dla większości znanych nam form życia byłyby zabójcze.
Z punktu widzenia biologii to fascynujące zjawisko ewolucyjne. Jednak z perspektywy misji kosmicznych to sygnał ostrzegawczy. Jeśli grzyby te faktycznie trafią na Marsa, mogą tam przetrwać, zmieniając ekosystem planety, zanim jeszcze wbijemy tam pierwszą flagę.
Dlaczego powinno Cię to interesować?
Możesz zapytać: „Po co nam wiedza o grzybach na Marsie, skoro mamy własne problemy na Ziemi?”. Odpowiedź tkwi w bezpieczeństwie astronautów. Aspergillus to gatunek, który u ludzi może wywoływać poważne schorzenia układu oddechowego.
W zamkniętej kapsule kosmicznej, z ograniczonym dostępem do specjalistycznej opieki medycznej, taka infekcja byłaby katastrofą. Aktualnie NASA musi więc zrewidować swoje protokoły czyszczenia hardware'u, aby chronić nie tylko inną planetę, ale przede wszystkim ludzi, którzy wyślą tam nasze ambicje.
Co możesz zrobić w domu, by poznać siłę grzybów?
Nie potrzebujesz rakiety, by zrozumieć potęgę tych organizmów. Jeśli chcesz sprawdzić, jak wytrzymałe są grzyby domowe, spróbuj przeprowadzić prosty eksperyment botaniczny z pieczywem (w bezpiecznych warunkach):
- Umieść kawałek chleba w dwóch różnych środowiskach: suchym i wilgotnym.
- Zaobserwuj, jak szybko pleśń kolonizuje oba kawałki po zmianie temperatury (np. wkładając jeden do lodówki, a drugi zostawiając w ciepłym miejscu).
- Zdziwisz się, jak dużą odporność wykazują te proste organizmy na wahania warunków zewnętrznych.
Jesteśmy na progu ery podboju kosmosu z programem Artemis, a największym wyzwaniem może okazać się nie technologia, a mikroskopijne życie, którego nie widać gołym okiem. Czy myślisz, że uda nam się utrzymać Marsa w stanie „sterylności”, czy to tylko kwestia czasu, zanim przeniesiemy tam również ziemską mikrobiologię?
